عبيد الله بن عبد الله ابن خرداذبه ( مترجم : سعيد خاكرند )
78
المسالك و الممالك ( فارسى )
بن على بن ابى طالب رحمة الله عليهم تلمسين است و از تاهرت تا آنجا بيست و پنج روز راه باشد و شهرى آباد است ؛ و طنجه 558 و فاس 559 و در آن منزلگاهى است و از تاهرت تا آنجا بيست و چهار شبانه روز راه است ؛ و پشت آن طنجه قرار دارد ؛ و پشت طنجه سوس 560 ادنى كه از قيروان تا آنجا دو هزار و صد و پنجاه مايل راه است و مردمانش از بربرها هستند ؛ و در عقب سوسادنى ، سوس اقصى واقع شده و فاصله آنها از يكديگر بيست و چند روز راه است . و در اختيار وى ( فرزندان ادريس ) است : و ليلة 561 و مدركة و متروكة و شهر زقور و غزه 562 و غميره و حاجر و تاجراجرا و فنكور الخضرا كه بر كنارهء دريا قرار دارد و پهناى دريا در آن قسمت شش فرسخ است ؛ و اوارس و آنچه كه به سرزمين زاغى بن زاغى متصل است و سودان العراة تا آنجا كه به محاذات نواحى بحرى قرار دارد ؛ به نام خلافت او را درود نمىفرستند ، بلكه به او السلام عليك يا بن رسول الله مىگويند . و در اختيار امويان كه از فرزندان عبد الرحمن بن معاويه بن هشام بن عبد الملك بن مروان بن الحكم مىباشند ، ما وراء دريا ، سرزمين اندلس كه قرطبه است ، قرار دارد و فاصلهء ميان آن تا ساحل پنج شب راه باشد و از ساحل قرطبه ، غرناطة 563 تا أربونة 564 كه منتهى اليه اندلس و به موازات فرنگ است هزار مايل مسافت باشد ، و طليطله 565 كه پادشاه در آنجا اقامت دارد و از طليطلة تا قرطبه بيست روز راه است ؛ اندلس داراى چهل شهر ، از جمله ماردة 566 و سرقسته 567 و أربونة و جرندة و البيضاء است ؛ و در مجاورت و همسايگى اندلس ، فرنگ و آنچه از سرزمين شهرك است ، قرار دارد ؛ مسافت اندلس بيش از يك ماه در يك ماه راه است و سرزمينى حاصلخيز و داراى خيرات فراوان و ميوههاى بسيار است و در موازات شمال آن روم و فرنگ واقعاند و بر كوههاى اندلس برف نشسته است و در منتهى اليه آن جانب كوهى است كه بر آن آتشى فروزان زبانه مىكشد ، آتش در كوه و خاك قرار دارد و هرگز خاموش نمىشود . به پادشاه اندلس پيش از فتح ، لوذريق گفته مىشد كه از مردم